“Cleanroom” หรือ “ห้องคลีนรูม” คำที่คุ้นหูสำหรับใครหลายคนในอุตสาหกรรมที่ต้องการพื้นที่ที่สะอาดและปลอดภัยในกระบวนการผลิตและวิจัย แต่ในขณะเดียวกันก็มีอีกหนึ่งคำที่ถูกพูดถึงบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ อย่าง “Clean Booth” ที่ถึงแม้จะมีหน้าที่คล้ายกัน แต่จริง ๆ แล้วมีความแตกต่างในหลายแง่มุม ทั้งเรื่องโครงสร้าง การควบคุมสภาพแวดล้อม และระดับมาตรฐานความสะอาด
โดยบทความนี้เราจะพาคุณไปรู้จักกับ Clean Booth ว่าคืออะไร? แตกต่างจาก Cleanroom อย่างไร? Clean Booth ใช้ในอุตสาหกรรมแบบไหน? รวมถึงเหตุผลที่ว่าทำไม Cleanroom ยังคงเป็นตัวเลือกที่สำคัญสำหรับงานที่ต้องการความแม่นยำและมาตรฐานสูงสุด
Clean Booth แตกต่างจาก Cleanroom อย่างไร
Clean Booth คือ พื้นที่สะอาดแบบแยกส่วนที่ออกแบบให้มีการกรองอากาศผ่านแผ่นกรองอากาศ HEPA Filter หรือ ULPA Filter เพื่อควบคุมระดับฝุ่นละอองในอากาศ โดย Clean Booth จะใช้งานสำหรับกระบวนการเฉพาะที่ต้องการความสะอาดสูง แต่ไม่ต้องควบคุมทั้งห้องแบบ Cleanroom โดยมี มาตรฐาน ISO 14644-1 เป็นมาตรฐานที่กำหนดระดับความสะอาดของห้องสะอาด โดยอิงจากจำนวนอนุภาคในอากาศ เช่น
- ISO Class 5: จำนวนอนุภาคไม่เกิน 3,520 อนุภาค/ลบ.ม. (ขนาด ≥0.5 ไมครอน)
- ISO Class 8: จำนวนอนุภาคไม่เกิน 3,520,000 อนุภาค/ลบ.ม.
Clean Booth และ Modular Cleanroom เหมือนกันหรือไม่
หลายคนอาจสับสนว่า Clean Booth กับ Modular Cleanroom คือสิ่งเดียวกันหรือไม่ เนื่องจากทั้งสองแบบสามารถสร้างพื้นที่ปลอดเชื้อได้โดยไม่ต้องก่อสร้างถาวร แต่ความจริงแล้วทั้งสองมีความแตกต่างที่สำคัญ ดังนี้
- Clean Booth: เป็นโครงสร้างแบบเปิดเพื่อควบคุมพื้นที่เฉพาะจุด โดยมีโครงสร้างที่เรียบง่ายและใช้เวลาก่อสร้างน้อยกว่า รวมถึงมีราคาย่อมเยา ซึ่งประกอบด้วยโครงเหล็กหรืออะลูมิเนียม พร้อมม่าน PVC หรือแผ่นอะคริลิกปิดรอบพื้นที่ ที่ใช้ร่วมกับ FFU (Fan Filter Unit) เพื่อสร้างการไหลเวียนอากาศสะอาด
- Modular Cleanroom: ห้องคลีนรูมที่สร้างจากระบบโมดูลาร์ โดยสร้างจากชิ้นส่วนสำเร็จรูป เช่น ผนังแผ่นฉนวนสำเร็จรูป (Sandwich Panel) ซึ่งเป็นระบบห้องปิดสมบูรณ์ สามารถควบคุมสภาพแวดล้อมได้อย่างครอบคลุม เหมาะกับกระบวนการที่ต้องการมาตรฐานสูงและต่อเนื่อง ตลอดจนการใช้งานถาวรในอุตสาหกรรมต่าง ๆ
บทความแนะนำที่น่าสนใจ : Modular Construction พลิกโฉมการก่อสร้างสู่อนาคตอาคารสำเร็จรูปยุคใหม่
ส่วนประกอบหลักของ Clean Booth มีอะไรบ้าง
โครงสร้างพื้นฐานของ Clean Booth ประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก ดังนี้
1. โครงสร้าง (Frame Structure)
- วัสดุที่ใช้:
- Stainless Steel: แข็งแรง ทนต่อการกัดกร่อน เหมาะกับห้องที่มีสารเคมี
- Aluminum: น้ำหนักเบา ราคาประหยัด ติดตั้งง่าย นิยมใช้มากใน Clean Booth ทั่วไป
- รูปแบบ: มักเป็นโครงเหล็กเชื่อมหรือประกอบแบบน็อกดาวน์ รองรับน้ำหนักของระบบกรองอากาศและผนัง
2. ผนัง (Enclosure Wall)
- พลาสติกใส (PVC Curtain): น้ำหนักเบา มองเห็นภายใน เหมาะกับพื้นที่ที่ต้องการความยืดหยุ่น
- อะคริลิกหรือโพลีคาร์บอเนต: แข็งแรงกว่าพลาสติกใส มักใช้ในผนังถาวร
- ม่าน ESD (ESD Curtain): ป้องกันไฟฟ้าสถิต เหมาะกับงานอิเล็กทรอนิกส์ ช่วยลดความเสียหายต่อชิ้นงาน
3. พัดลมกรองอากาศ (Fan Filter Unit: FFU)
พัดลมที่มีแผ่นกรอง HEPA หรือ ULPA ในตัว ทำหน้าที่ดูดอากาศจากภายนอก กรองฝุ่นละออง แล้วเป่าลมสะอาดลงในพื้นที่ Clean Booth ซึ่งระดับความสะอาดจะขึ้นอยู่กับจำนวนและคุณภาพของ FFU ที่ติดตั้ง
4. ระบบไฟฟ้าและไฟส่องสว่าง
ระบบไฟส่องสว่างที่ใช้โคมไฟ LED เพื่อให้ความสว่างสูงและประหยัดพลังงาน ส่วนไฟฟ้าจะเดินระบบไฟภายในแบบซ่อนสายหรือรางไฟ เพื่อความเป็นระเบียบและลดการสะสมฝุ่น อาจมีปลั๊กไฟหรือสวิตช์ควบคุม FFU ติดตั้งภายใน Clean Booth
อุตสาหกรรมใดบ้างที่ใช้งาน Clean Booth
Clean Booth นิยมในอุตสาหกรรมที่ต้องการพื้นที่สะอาดเฉพาะจุด เช่น อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อุตสาหกรรมยาและเครื่องมือแพทย์ อาหารและเครื่องสำอาง และยานยนต์และอากาศยาน ซึ่ง Clean Booth มีข้อจำกัด ได้แก่ การควบคุมเฉพาะฝุ่นในอากาศ แต่ไม่ครอบคลุมความชื้น อุณหภูมิ หรือความดัน ซึ่งรองรับมาตรฐาน ISO ได้เพียงระดับ 5–8 และไม่เหมาะกับกระบวนการที่ต้องควบคุมสิ่งแวดล้อมทั้งระบบต่อเนื่อง
โดยเหตุผลที่คนเลือกใช้ Clean Booth เนื่องจากเป็นทางเลือกที่คุ้มค่าสำหรับงานเฉพาะจุดที่ต้องการความสะอาดสูง โดยไม่ต้องลงทุนสูงเท่ากับ Cleanroom นั่นเอง
ทำไม Cleanroom ยังเป็นคำตอบสำหรับงานที่ต้องการมาตรฐานสูง
Cleanroom ช่วยยกระดับมาตรฐานการผลิต ควบคุมสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ และตอบโจทย์อุตสาหกรรมที่ต้องการความสะอาดสูงสุดในระยะยาว ซึ่งมาตรฐานที่ Cleanroom รองรับ ได้แก่
- ISO 14644-1: กำหนดระดับความสะอาดของอากาศตามจำนวนอนุภาค
- GMP (Good Manufacturing Practice): ใช้ในอุตสาหกรรมยา อาหาร เวชภัณฑ์
- PIC/S (Pharmaceutical Inspection Co-operation Scheme): เน้นความปลอดภัยและคุณภาพในผลิตภัณฑ์ยา
“CAI Engineering” รับเหมาสร้างห้องคลีนรูม (EPC Service)
CAI Engineering เราคือผู้เชี่ยวชาญด้านการรับเหมาสร้างห้องคลีนรูมแบบครบวงจร (EPC Service) ที่ให้คำปรึกษาตลอดจนติดตั้งแล้วเสร็จ นอกจากนี้ยังมีบริการ After Sale Service โดยวิศวกรที่มีประสบการณ์กว่า 20 ปี และความเชี่ยวชาญในด้านคลีนรูมและระบบปรับอากาศ เพื่อรองรับความต้องการเฉพาะของลูกค้าในแต่ละอุตสาหกรรม โดยเราได้นำเทคโนโลยีต่าง ๆ เช่น BIM, BAS/BMS จาก “SAUTER” และเลือกใช้ Air Handling Unit (AHU) จากแบรนด์ “Robatherm” รวมถึงเลือกใช้แผ่นผนังสำเร็จรูป Sandwich Panel จากแบรนด์ “WISKIND” ในทุกโครงการ
ปรึกษาเรื่องการสร้างห้องคลีนรูม
หรือติดตามความรู้เรื่องนวัตกรรมการปรับอากาศ
Line OA : @caihvac หรือคลิก https://lin.ee/RTsrnHb
E-mail : veeraya@caiengineering.com
