Air Change Rate หรือ อัตราการหมุนเวียนอากาศ เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อคุณภาพของอากาศภายในห้องและส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของห้องคลีนรูม อีกทั้งยังส่งผลต่อสุขภาพและความสบายของผู้ใช้งานภายในพื้นที่ห้องคลีนรูม ซึ่งเกี่ยวข้องกับปริมาณอากาศที่ไหลเข้าและออกภายในห้องคลีนรูม โดยเป็นการระบายอากาศภายในห้องที่ไม่สะอาดออกไปแล้วเติมอากาศใหม่ที่บริสุทธิ์เข้ามาแทนที่ เพื่อช่วยในการควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น หรือมลพิษในอากาศ เป็นต้น ซึ่งโดยทั่วไปจะอยู่ภายในเวลา 1 ชั่วโมง
“Air Change Rate” จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ผู้ออกแบบห้องคลีนรูมหรือผู้ติดตั้งระบบปรับอากาศ ตลอดจนผู้ตรวจสอบคุณภาพอากาศภายในอาคาร (IAQ) ไม่ควรมองข้ามในการออกแบบและก่อสร้าง รวมถึงขั้นตอนการทดสอบห้องคลีนรูม (Cleanroom Testing) เพื่อให้มีความเหมาะสมสำหรับสภาพแวดล้อมในการปฏิบัติงานที่จะต้องปราศจากฝุ่นละออง มลพิษหรือสิ่งปนเปื้อนต่าง ๆ ของห้องคลีนรูมและตรงตามมาตรฐานที่กำหนดไว้อีกด้วย
Air Change Rate คืออะไร
อัตราการหมุนเวียนอากาศ หรือ Air Change Rate คือปริมาณของอากาศที่ถูกหมุนเวียนอยู่ในพื้นที่หนึ่ง ซึ่งมักหมุนเวียนหรือมีการเปลี่ยนแปลงอากาศต่อชั่วโมง (Air changes per hour – ACPH) โดยอัตราการหมุนเวียนอากาศมีหน้าที่รักษาคุณภาพอากาศภายในอาคาร โดยการเพิ่มอัตราการหมุนเวียนอากาศจะช่วยลดการสะสมของสารมลพิษและสารประกอบอากาศที่ไม่พึงประสงค์ในอาคาร เช่น ไอน้ำ กลิ่นอับ เป็นต้น ทำให้อากาศภายในอาคารมีความสะอาดมากยิ่งขึ้น และช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อโรคและปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ของผู้ใช้งานอาคาร หากอัตราการหมุนเวียนอากาศไม่มีประสิทธิภาพมากพอ อาจส่งผลต่อคุณภาพอากาศภายในสถานที่นั้น ๆ นั่นเอง
ความสำคัญของ Air Change Rate กับห้องคลีนรูม
Air Change Rate เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพของอากาศในห้องคลีนรูม เนื่องจากห้องคลีนรูมเป็นห้องที่ต้องการความสะอาดและปลอดภัยสูง เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อโรคและมลพิษต่าง ๆ ที่อาจเป็นอันตรายต่อผู้ใช้งาน ดังนั้น Air Change Rate จะช่วยให้มีการหมุนเวียนอากาศภายในห้องคลีนรูมอย่างเพียงพอ เพื่อชำระล้างอากาศที่มีมลพิษและเชื้อโรคออกไปนอกห้อง และนำอากาศสะอาดเข้ามาในห้องนั่นเอง
การออกแบบห้องคลีนรูม ในส่วนของระบบ DOAS (Dedicated Outdoor Air System) และ OAU (Outdoor Air Unit) เป็นส่วนที่ต้องให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากระบบนี้มุ่งเน้นให้กับการระบายอากาศเก่าออกจากห้องและนำอากาศใหม่ที่บริสุทธิ์จากภายนอกเข้าสู่ห้องคลีนรูม ทำให้อากาศภายในห้องมีความสะอาดและปลอดภัย โดยการทำงานของระบบ DOAS คือการนำอากาศจากภายนอกเข้ามาผ่านการกรองและปรับคุณภาพอากาศเบื้องต้นแล้วส่งเข้าสู่ห้องคลีนรูม ในขณะที่ OAU จะช่วยในการควบคุมอัตราการหมุนเวียนอากาศ (Air Change Rate) อย่างเหมาะสมตามความต้องการของห้องคลีนรูม
ค่าอัตราการหมุนเวียนอากาศและ Cleanroom Class
Cleanroom Class หรือการแบ่งคลาสของห้องคลีนรูม เป็นการกำหนดระดับความเข้มข้นของอนุภาคฝุ่นละอองสูงสุดที่อนุญาตให้มีอยู่ในอากาศภายในห้องคลีนรูมตามมาตรฐานสากลอย่างมาตรฐาน ISO 14644 ที่นิยมใช้ในปัจจุบัน
โดยอัตราการหมุนเวียนของอากาศจะขึ้นอยู่กับระดับความสะอาดของห้องคลีนรูม โดยใช้การแบ่ง Class ตามเกณฑ์มาตรฐาน ในการออกแบบอัตราการหมุนเวียนอากาศสำหรับห้องคลีนรูมที่ต้องการ ได้ดังนี้
ซึ่งอย่างไรก็ตามค่า Air Change Rate ข้างต้นเป็นเพียงค่าการเปลี่ยนแปลงของอากาศที่แนะนำต่อชั่วโมงสำหรับห้องคลีนรูมแบบเบื้องต้นเท่านั้น ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการที่นำมาพิจารณาร่วมด้วยในการกำหนดค่าอัตราการหมุนเวียนอากาศ เช่น ประเภทของกิจกรรมที่ดำเนินการในห้องคลีนรูมที่มีความเสี่ยงสูงต่อการปนเปื้อน จำนวนผู้ปฏิบัติงานในห้องคลีนรูม หรือประเภทของอุปกรณ์และเครื่องจักรที่ใช้ในห้องคลีนรูม เป็นต้น ดังนั้นจึงต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญในการออกแบบห้องคลีนรูมเพื่อกำหนดค่าอัตราการหมุนเวียนอากาศที่เหมาะสมสำหรับการใช้งานห้องคลีนรูมของคุณด้วยเช่นเดียวกัน
ออกแบบและสร้างห้องคลีนรูมให้ได้มาตรฐาน ต้อง “CAI Engineering”
การออกแบบระบบปรับอากาศที่ใช้ภายในห้องคลีนรูมจะต้องคำนึงถึงความสำคัญของ Air Change Rate ร่วมด้วย ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญที่ผู้ออกแบบระบบปรับอากาศในห้องคลีนรูมจะต้องให้ความสำคัญเพื่อให้มีการระบายในห้องคลีนรูมที่เหมาะสมต่อสภาพแวดล้อมในการใช้งาน ซึ่ง CAI Engineering เราคือผู้ให้บริการออกแบบและก่อสร้างห้องคลีนรูม โดยวิศวกรผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์กว่า 20 ปี ด้วยการนำนวัตกรรม BIM หรือใช้ระบบควบคุม BAS/BMS มาประยุกต์ใช้ในงานก่อสร้างห้องคลีนรูม ตลอดจนคำนึงถึงเรื่องสิ่งแวดล้อมเพื่อผลักดันให้อุตสากรรมคลีนรูมและปรับอากาศบรรลุเป้าหมาย “Net Zero” ในอนาคตอย่างยั่งยืน
